Creatinekinase

CK: het enzym dat je lichaam aanstuurt na inspanning

Creatinekinase, kortweg CK, is een enzym dat vrijkomt wanneer spiercellen beschadigd zijn. Dat klinkt alarmerend, maar gecontroleerde spierschade is precies wat training is. Je belast het weefsel, het herstelt, het wordt sterker. Zo werkt supercompensatie.

Bij atleten, na een zware inspanning, kunnen die waarden tijdelijk tot tien keer hoger liggen. Dat is op zich geen probleem. Het probleem begint wanneer die waarden structureel verhoogd blijven, of wanneer ze stijgen terwijl jij denkt dat je hersteld bent.

Verhoogde CK na een lange duurtraining of een intensieve blok is normaal. Verhoogde CK die niet daalt na 48 tot 72 uur herstel is een signaal dat je lichaam iets anders vraagt dan wat je schema dicteert.

CK meet je via een bloedtest, aangevraagd door een sportarts. Als ik bij een atleet signalen zie die niet kloppen, aanhoudende vermoeidheid, dalende prestaties zonder aanwijsbare reden, spierpijn die niet zakt verwijs ik mijn atleet naar hem of haar door. Niet als noodmaatregel. Als tool voor betere beslissingen te kunnen nemen als Coach/Trainer.

De kloof tussen hoe hard je traint en hoe hard je lichaam kan verwerken

Hier zit de kern van veel blessures die vermijdbaar zijn.

Stel je twee atleten voor. Beiden lopen deze week 60 kilometer.

• Atleet A heeft de voorbije vier weken gemiddeld 55 kilometer per week gelopen. Die 60 is een kleine stap.
• Atleet B heeft de voorbije vier weken gemiddeld 30 kilometer per week gelopen. Die 60 is een sprong van 100 procent.

Beide atleten hebben hetzelfde schema. Maar hun lichaam verwerkt die week fundamenteel anders.

Dit is het verschil tussen acute en chronische belasting.

De acute belasting is wat je deze week doet. De chronische belasting is wat je lichaam gewend is te verwerken, gemeten over de voorbije drie tot zes weken. De verhouding tussen beide, in de literatuur de Acute/Chronic Workload Ratio of ACWR, geeft je een reëel beeld van je blessurerisico.

Onderzoek toont consistent aan dat een ratio boven 1,5 het risico op blessures significant verhoogt. Niet omdat hard trainen slecht is, maar omdat het lichaam tijd nodig heeft om structureel te adapteren. Pezen, ligamenten en bindweefsel passen trager aan dan spieren zelf en cardiovasculaire adaptatie. Jij voelt je fit genoeg om meer te doen, maar je weefsel is er nog niet klaar voor.

Dat is de gevaarlijkste zone in triatlon: de atleet die cardiorespiratoir sterk genoeg is om harder te trainen dan zijn of haar structurele weefsel aankan.

Wat dit betekent in de praktijk

Je hoeft geen laboratorium expert te zijn  om dit principe te gebruiken.

Begin met bijhouden. Volume per week, per discipline, over minimaal vier weken. Bereken je gemiddelde van deze week (acuut) gedeeld door het gemiddelde van de laatste 4 weken. Ideaal is een veilige ratio zone tussen 0,8 en 1,3. Erboven is een riskant eronder ga je weinig progressie boeken.

Voeg objectieve signalen toe. Rusthartslag, slaapkwaliteit, subjectief energieniveau. Een consistente stijging van je rusthartslag met vijf tot acht slagen is ook een waarschuwing die even serieus genomen moet worden en een teken dat het misschien niet slecht is om je CK-waarde te laten registreren door je sportarts.

“Het lichaam stuurt altijd signalen. De meeste atleten lezen ze niet, of lezen ze te laat.”

Gebruik een sportarts als verlengstuk van je coaching, niet als eindstation voor blessures. Een CK-meting op het goede moment geeft informatie die geen HRV-monitor of power meter je kan geven: de toestand van je spierweefsel op celniveau.

Maar de sportarts is één stem. De triatleet die optimaal wil presteren en duurzaam wil trainen, heeft baat bij een bredere kring rondom zich. Een kinesist die bewegingspatronen ziet die jij niet voelt. Een osteopaat die compensaties opspoort voordat ze blessures worden. Een inspanningsfysioloog die je metabolische data interpreteert in functie van je trainingsblok. Een voedingsdeskundige die begrijpt wat periodisering vraagt van je energiebalans.

Dat is geen luxe voor professionele atleten. Dat is de standaard voor elke atleet die serieus neemt wat zijn lichaam hem vertelt.

Op Coachbox het alles-in-een-programma voor coachen en atleten waar ik als  FunctionalCoach gebruik van maak, kan je dat team eenvoudig samenstellen en toevoegen aan je coaching profiel. Geen losstaande consulten die niemand met elkaar verbindt, maar een gedeelde context waarin iedereen die jou begeleidt hetzelfde beeld heeft. De sportarts ziet wat de kinesist heeft vastgesteld. De coach ziet wat de inspanningsfysioloog meet. Het lichaam wordt niet per onderdeel behandeld, maar als het systeem dat het is.

De slogan die ik gebruik heeft een reden

Training is geen afspraak met je agenda. Het is een afspraak met je lichaam.

Een schema is een hypothese. Het beschrijft wat je van plan bent te doen als alles normaal verloopt. Maar niets in triatlon verloopt altijd normaal. Werk, slaap, stress, ziekte, seizoenswisseling, ze spelen allemaal mee in hoe je lichaam reageert op belasting.

De atleet die leert om zijn lichaam te lezen via CK of ACWR, via subjectieve signalen, via een sportarts wanneer nodig, traint niet minder hard. Die traint slimmer. En die staat op wedstrijddag aan de start met een lichaam dat klaar is, niet met een lichaam dat de voorbije weken heeft overleefd.

Dat is het verschil tussen een schema volgen en jezelf coachen.